VÌ SAO NÊN GIAO DỊCH PHÁI SINH

Trên thị trường tài chính, chứng khoán phái sinh được xem là “bộ dụng cụ” giúp nhà đầu tư quản trị rủi ro và triển khai chiến lược giao dịch linh hoạt hơn so với thị trường cơ sở. Đối với người mới, điều quan trọng nhất không phải là “đòn bẩy bao nhiêu” mà là hiểu đúng bản chất sản phẩm, cơ chế vận hành, lợi ích và rủi ro trước khi ra quyết định.

1. Chứng khoán Phái sinh là gì?

Chứng khoán Phái sinh (CKPS) được hiểu là 1 hợp đồng được ký kết ở thời điểm hiện tại, dành cho 1 giao dịch sẽ diễn ra trong tương lai đối với 1 tài sản cơ sở ở 1 mức giá được xác định tại thời điểm ký kết hợp đồng

Tài sản cơ sở của chứng khoán phái sinh khá đa dạng bao gồm chứng khoán (cổ phiếu, trái phiểu, chỉ số,…), hàng hóa (vàng, bạc, kim loai, dầu…), hay thậm chí là cả nông sản.

Các khái niệm căn bản khi giao dịch phái sinh:

• Tài sản cơ sở: Là “điểm tham chiếu” để xác định giá hợp đồng phái sinh.
• Vị thế Mua (Long) / Bán (Short):
  • Long: kỳ vọng giá tài sản cơ sở tăng.
  • Short: kỳ vọng giá giảm.
• Ký quỹ: Số tiền/nội dung bảo đảm mà nhà đầu tư nộp để mở và duy trì vị thế. Ký quỹ tạo hiệu ứng đòn bẩy, giúp tối ưu vốn nhưng cũng phóng đại lãi/lỗ.
• Đáo hạn: Thời điểm kết thúc hiệu lực hợp đồng. Tuỳ sản phẩm, việc thanh toán có thể bằng tiền hoặc chuyển giao theo quy định.
• Mark-to-Market: Cơ chế ghi nhận lãi/lỗ theo ngày dựa trên giá thanh toán cuối ngày. Hệ quả là số dư ký quỹ biến động hằng ngày; nếu xuống dưới ngưỡng duy trì, nhà đầu tư cần nộp bổ sung (còn gọi là margin call).
• Phí giao dịch: Phí môi giới, phí sàn, thuế/chi phí liên quan…

2. Vì sao nên tham gia chứng khoán phái sinh?

a. Giao dịch hai chiều

Không chỉ hưởng lợi khi chỉ số VN30/VN100 tăng, nhà đầu tư có thể mở vị thế Short khi kỳ vọng chỉ số VN30/VN100 giảm, giúp danh mục chủ động hơn trong nhiều kịch bản thị trường.

b. Quản trị rủi ro

Khi đang nắm giữ danh mục cổ phiếu cơ sở, nhà đầu tư có thể mở vị thế Bán (Short) hợp đồng tương lai chỉ số để giảm tác động suy giảm ngắn hạn mà vẫn giữ cấu trúc danh mục dài hạn.

c. Tối ưu vốn nhờ ký quỹ

NĐT chỉ cần ký quỹ một phần tài sản để có thể giao dịch CKPS với giá trị lớn gấp nhiều lần. Điều này giúp NĐT sử dụng nguồn vốn hiệu quả hơn rất nhiều. Ví dụ: Với 1 giao dịch Phái sinh trị giá 100 triệu, khách hàng chỉ phải ký quỹ 17 triệu để thực hiện ngay giao dịch. 83 triệu còn lại quý khách có thể dùng để đầu tư vào tài sản khác

d. Giao dịch T0

NĐT có thể LONG (mua) và SHORT (bán) liên tục ngay trong ngày mà không cần chờ T+2 như thị trường cổ phiếu.

e. Đa dạng hóa chiến lược

Ngoài đầu cơ xu hướng, nhà đầu tư có thể áp dụng chiến lược chênh lệch (spread), phòng vệ sự kiện, hoặc tối ưu cấu trúc danh mục theo mục tiêu rủi ro/lợi nhuận.

3. Một số hiểu lầm phổ biến

 “Phái sinh chỉ dành cho đầu cơ rủi ro cao.”

Thực tế, chức năng gốc của phái sinh là phòng vệ rủi ro. Đầu cơ là một ứng dụng, không phải bản chất duy nhất của giao dịch phái sinh.

 “Cần vốn lớn mới tham gia.”

Nhờ ký quỹ và các tính năng giao dịch phái sinh đặc biệt chỉ có tại SSI, bạn có thể bắt đầu mở một vị thế phái sinh với vốn siêu nhỏ, từ đó dễ dàng X4 lần sức mua, X4 lợi nhuận.

 “Đoán đúng xu hướng là đủ.”

Quản trị vị thế, điểm vào–ra, dừng lỗ, quản trị vốn, và duy trì ký quỹ mới là yếu tố quyết định kết quả dài hạn.

Bài viết thuộc chuỗi “Nhập môn Phái sinh” dành cho nhà đầu tư mới. Nội dung mang tính thông tin, không phải khuyến nghị đầu tư.

Chưa có tài khoản SSI? Mở ngay TẠI ĐÂY