CHỨNG KHOÁN PHÁI SINH CHO NGƯỜI MỚI BẮT ĐẦU

Những điều cần biết về chứng khoán phái sinh (CKPS) Về định nghĩa, chứng khoán phái sinh (CKPS) là công cụ tài chính dưới

Trở lại
CHỨNG KHOÁN PHÁI SINH CHO NGƯỜI MỚI BẮT ĐẦU

06/01/2022

  1. Những điều cần biết về chứng khoán phái sinh (CKPS)

Về định nghĩa, chứng khoán phái sinh (CKPS) là công cụ tài chính dưới dạng hợp đồng. Mà tại đó, giá trị của hợp đồng phụ thuộc vào một hay nhiều loại tài sản cơ sở.

CKPS xác nhận quyền và nghĩa vụ của các bên đối với việc thanh toán tiền, chuyển giao số lượng tài sản cơ sở vào thời điểm xác định trong tương lai với mức giá nhất định được thỏa thuận trước. Tài sản cơ sở của CKPS có thể là chứng khoán, các chỉ số chứng khoán hoặc tài sản khác (thực phẩm, nông sản, kim loại,...).

Ví dụ: Bên A bán 1 hợp đồng phái sinh tương lai chỉ số VN30 kỳ hạn 1 tháng cho bên B vào tháng 12/2021 theo giá 1500 (điểm). Đến tháng 1/2022, VN30 tăng lên 1550 điểm nên bên A thanh toán cho bên B theo chênh lệch thỏa thuận ban đầu với số tiền: (1550 - 1500)*100.000 = 5.000.000đ

Hiểu một cách đơn giản, các sản phẩm CKPS cho phép NĐT đặt cược vào sự “tăng” hoặc “giảm” của tài sản cơ sở trong tương lai. Nếu sự thay đổi đó diễn ra đúng như dự đoán của NĐT, NĐT sẽ có lời dựa trên chênh lệch giá.

Bằng cơ chế hoạt động linh hoạt, CKPS được triển khai đa dạng dưới 04 loại chính bao gồm:

  • Hợp đồng Kỳ hạn (HĐKH): là thỏa thuận pháp lý giữa hai bên tham gia về việc mua và bán một loại tài sản tại một thời điểm nhất định trong tương lai với mức giá được xác định trước tại ngày thực hiện giao dịch.
  • Hợp đồng Tương lai (HĐTL): là một dạng hợp đồng kỳ hạn được chuẩn hóa, niêm yết và giao dịch tại thị trường tập trung (Sở Giao dịch chứng khoán)
  • Hợp đồng Quyền chọn (HĐQC): là thỏa thuận pháp lý trong đó một bên có quyền yêu cầu thực hiện và bên kia có nghĩa vụ phải mua hoặc bán một lượng tài sản cơ sở theo mức giá đã được xác định trước tại hợp đồng trong một khoảng thời gian hoặc tại một thời điểm nhất định trong tương lai.
  • Hợp đồng Hoán đổi (HDHĐ): là một thỏa thuận pháp lý trong đó có hai bên cam kết hoán đổi dòng tiền của một công cụ tài chính của một bên với dòng tiền của công cụ tài chính của bên còn lại trong một khoảng thời gian nhất định

Các sản phẩm Chứng khoán phái sinh tại Việt Nam hiện nay đều dưới dạng hợp đồng tương lai (HĐTL) có tài sản cơ sở là cổ phiếu hoặc trái phiếu, gồm Hợp đồng tương lai chỉ số cổ phiếu (VN30) và Hợp đồng tương lai Trái phiếu chính phủ. Các sản phẩm này có tính chất đơn giản, tài sản cơ sở là các công cụ có độ rủi ro thấp và có tính đại diện cao.

2. Bạn có phù hợp để đầu tư phái sinh?

Cách thức giao dịch trên thị trường phái sinh về cơ bản giống thị trường cổ phiếu, đều có thể đặt lệnh mua/ bán đơn giản, trực tuyến trên sàn niêm yết của Sở giao dịch chứng khoán Việt Nam.

Tuy nhiên, với tính chất linh hoạt của sản phẩm, nhà đầu tư giao dịch phái sinh được hỗ trợ một số tính năng khác như thực hiện bán khống, giao dịch T0, chốt lỗ/lãi trong ngày. Ngoài ra, NĐT chỉ cần bỏ ra một phần nhỏ tài sản là đã được giao dịch đòn bẩy lớn hơn rất nhiều lần giá trị vốn bỏ ra.

Đây sẽ là kênh đầu tư hữu ích và hiệu quả cho NĐT khi được hỗ trợ vốn kịp thời, bắt kịp tốc độ và diễn biến nhanh chóng thị trường để gia tăng lợi nhuận. Tuy vậy song song với đó là chính là mức độ rủi ro cao, yêu cầu NĐT có nguồn vốn ổn định và kỹ năng, kiến thức chứng khoán vững vàng, giữ tính kỷ luật đầu tư và bám sát thị trường. Vậy trước khi quyết định “xuống tiền”, NĐT cần cân nhắc kỹ lưỡng khả năng và những ưu/ nhược điểm khi đầu tư chứng khoán phái sinh:

3. Các bước đầu tư Chứng khoán phái sinh (CKPS)

Bước 1: Mở tài khoản giao dịch chứng khoán phái sinh

Để giao dịch chứng khoán phái sinh (CKPS), đầu tiên NĐT phải có tài khoản giao dịch phái sinh riêng biệt. Chỉ cần 3 phút thao tác online, NĐT có thể mở tài khoản chứng khoán phái sinh tại SSI .

 

Trường hợp NĐT đã sở hữu tài khoản chứng khoán cơ sở tại SSI và muốn đăng ký thêm giao dịch CKPS, NĐT hãy liên hệ với môi giới hoặc gọi điện vào hotline 1900545471 của SSI để được hỗ trợ đăng ký thêm.

 

Bước 2: Nộp tiền ký quỹ

Trước khi tham gia thị trường CKPS, NĐT sẽ phải đóng một khoản tiền ký quỹ theo quy định của sở giao dịch và trung tâm bù trừ. Khoản tiền này sẽ được sử dụng để:

  • Đảm bảo việc thanh toán mang tính bắt buộc
  • Đảm bảo các bên tham gia giao dịch thực hiện nghĩa vụ theo đúng hợp đồng
  • Thanh toán và bù trừ theo giá thực tế hàng ngày và thông báo lỗ lãi vào tài khoản ký quỹ của NĐT theo giá thực tế và gọi ký quỹ bổ sung khi cần. Từ đó hỗ trợ giảm thiểu rủi ro mất khả năng thanh toán của các bên tham gia hợp đồng.

Bước 3: Giao dịch CKPS trên sàn chứng khoán

Các Hợp đồng tương lai sẽ có mã riêng biệt trên sàn chứng khoán, nhà đầu tư dựa trên kỳ vọng của mình vào xu hướng của chỉ số có thể đặt lệnh và khớp lệnh mua/ bán để tham gia vào Hợp đồng tương lai.

Tương tự như cổ phiếu, nhà đầu tư kỳ vọng chỉ số tăng sẽ mua hợp đồng tương lai chỉ số, nhà đầu tư kỳ vọng chỉ số giảm sẽ bán hợp đồng tương lai chỉ số. Một điểm khác biệt là các hợp đồng tương lai sẽ đáo hạn, do đó nhà đầu tư khi tham gia giao dịch cần lưu ý chọn hợp đồng có tháng đáo hạn phù hợp.

 

Bước 4: Thanh toán bù trừ

Vào cuối mỗi ngày giao dịch, NĐT tham gia thị trường phái sinh sẽ cần thanh toán toàn bộ lãi lỗ phát sinh theo thực tế giá hợp đồng tương lai hôm đó.

Đồng thời, NĐT sẽ cần bổ sung ký quỹ nếu số dư xuống dưới mức quy định. Nếu lượng tiền ký quỹ xuống thấp, công ty chứng khoán sẽ thực hiện gọi ký quỹ (call margin). Nếu lượng tiền ký quỹ vượt giá trị quy định, NĐT có thể rút khoản tiền này về tài khoản.

 

Hy vọng, bài viết đã mang đến cho quý đc giả những thông tin bổ ích. Bên cạnh đó, đừng quên mở tài khoản chứng khoán SSI để được hỗ trợ tư vấn và cập nhật các báo cáo cổ phiếu, ngành và thị trường chất lượng nhất. Mọi thắc mắc, quý khách vui lòng liên hệ môi giới để được giải đáp hoặc gọi điện đến hotline SSI 1900545471 hoặc nhắn tin đến Fanpage: Chứng khoán SSI để được hỗ trợ. Chúc quý khách đầu tư thành công!

 

Công ty cổ phần chứng khoán SSI